• Start
  • Blog
  • De Bedoeling van onderwijslogistiek
Nationale onderwijstentoonstelling 2019

De Bedoeling van onderwijslogistiek

Vanaf het moment dat mijn twee dochters naar school gingen, werd ik betrokken bij het hedendaagse onderwijs. Tegenwoordig zit ik voor mijn werk dagelijks met onderwijsinstellingen aan tafel. Samen hebben we het over de uitdagingen waar het onderwijs voor staat: kwaliteit, kostenbeheersing, flexibilisering, internationalisering en automatisering. Tussen al die verschillende aandachtsgebieden met al die uitdagingen staat één ding altijd voorop: het leveren van goed onderwijs. En dat thema was ook de klik toen ik Liesbeth Schöningh ontmoette, die van ‘goed onderwijs’ haar visitekaartje had gemaakt.

Tijdens de NOT (de nationale onderwijstentoonstelling 2019) in de Jaarbeurs in Utrecht hebben Liesbeth en ik samen een seminar verzorgd. Onder de titel ‘Leren op maat; onderwijslogistiek ondersteunend aan De Bedoeling’ konden beursbezoekers deelnemen aan een interactieve presentatie. De achterliggende gedachte was dat logistiek in het onderwijs al snel doet denken aan modellen en systemen. Niet echt sexy en zeker niet aantrekkelijk voor docenten. Met het seminar wilden we dat idee ter discussie stellen, vanuit de gedachte dat als je goed onderwijs wilt, onderwijslogistiek niet alleen ondersteunend, maar zelf een randvoorwaarde is. Maar dan is eerst de vraag: wat is goed onderwijs?

Wat heb je nodig voor goed onderwijs?

Liesbeth Schöningh kent het onderwijs goed. Ze heeft allerlei functies en rollen op verschillende niveaus gehad, waaronder beleid, management, directie, bestuur en toezicht, in verschillende organisaties, van kinderopvang tot en met postacademisch onderwijs. In een van haar functies kreeg ze te maken met een bijzondere situatie: een financieel gezonde onderwijsorganisatie waar docenten en medewerkers niet tevreden waren en het aantal leerlingen terugliep. Het zette haar aan het denken. Wat heb je nodig voor goed onderwijs? Ze besloot in gesprek te gaan met de docenten en hun de vraag te stellen wat ze nodig hebben om goed onderwijs te geven.  Dit zijn immers de mensen die contact hebben met de studenten, de omgeving en de gemeenten. Ze voerde op elke locatie gesprekken en daarmee begon het proces van oprollen van beleid in plaats van het uitrollen van beleid. De kanteling van de organisatie was in gang gezet. 

De Bedoeling

Toen Liesbeth met  collega Joop Hazeleger sprak over het proces van kanteling, vroeg hij of ze het boek Verdraaide organisaties van Wouter Hart had gelezen. Liesbeth had er niet eerder van gehoord, maar toen ze het boek las, wist ze meteen waarop de collega had gedoeld. Wat zij op grond van haar kennis en ervaring had gedaan op haar werk, beschreef Wouter Hart in zijn boek. Hij noemde het proces “werken vanuit de bedoeling’. Het gaat erom dat je het waarom centraal stelt. In het geval van het onderwijs is dan de vraag: waarom hebben we scholen en waarom gaan leerlingen en studenten er naartoe? Juist: om te leren. En dat was precies wat Liesbeth ook had gedaan. Door het leren als uitgangspunt te nemen, werd het docententeam centraal gezet in het primair proces en de organisatie.

Wat is goed onderwijs?

Met als uitgangspunt het leren en de docent in de hoofdrol als leverancier, bleef bij Liesbeth nog wel de vraag staan wat er werd verstaan onder goed onderwijs. Daarmee moest ze een antwoord geven op het wat. Ze formuleerde een aantal antwoorden op deze vraag:

  • Goed onderwijs biedt elke leerling en student de mogelijkheid van een optimale persoonlijke, sociale en beroepsmatige ontwikkeling;
  • Goed onderwijs zorgt voor het toegangskaartje naar een volgende stap in het onderwijs of naar de arbeidsmarkt;
  • Goed onderwijs staat in relatie met de maatschappij en de arbeidsmarkt en met de toekomst;
  • Goed onderwijs is flexibel, adaptief, wendbaar én goed georganiseerd.

Kwaliteitsborging en toekomstbestendigheid

Als we kijken naar de eigenschappen van goed onderwijs, dan liggen daar voor de meeste onderwijsinstellingen verschillende uitdagingen. Het toegangskaartje naar de volgende fase gaat over het algemeen wel goed. De kwaliteit van diploma’s en certificaten wordt geborgd door inspectie en toezicht. Maar hoe zit dat met de kwaliteit van de persoonlijke en sociale ontwikkeling? En als we naar de toekomst kijken? Goed onderwijs vraagt continu om aanpassing en verandering. Docenten zullen die moeten dragen en dat kunnen ze alleen als alles om hen heen optimaal wordt georganiseerd en gefaciliteerd. En daar komt volgens Liesbeth een paradox om de hoek kijken: je kan alleen flexibiliseren door te standaardiseren.

De link met logistiek

Onderwijs moet dus goed georganiseerd zijn. Als je aan een docent vraagt wat goed georganiseerd is, dan komt hij of zij niet met mooie schema’s of modellen. Goed georganiseerd blijkt dan in de details te zitten, wat voor docenten de randvoorwaarden zijn om hun werk goed en met plezier te kunnen doen. Denk aan roosters die kloppen en goed aansluiten, leslokalen die altijd beschikbaar zijn, lesmateriaal waar ze eenvoudig over kunnen beschikken, cijfers en notities die gemakkelijk kunnen worden ingevoerd en even zo gemakkelijk weer kunnen worden opgevraagd, enzovoort. Als we logistiek definiëren als de juiste dingen op het juiste moment, op de juiste plaats en in de juiste hoeveelheden tegen minimale kosten ter beschikking stellen, dan is het bruggetje met goed onderwijs snel gemaakt.

Hoe dan?

Nu we het waarom en het wat van goed onderwijs hebben besproken, blijft alleen het hoe nog over. Want als je weet dat de docent alleen goed onderwijs kan leveren als er aan allerlei randvoorwaarden wordt voldaan, is het nog de kunst om een goede invulling te geven aan die randvoorwaarden. Onderwijslogistiek kan veel van die randvoorwaarden invullen. Bij CACI zijn we als consultants elke dag in gesprek met onderwijsinstellingen op WO, HBO en MBO-niveau. We hebben het dan over de ontwikkelingen in het onderwijs en wat dat betekent voor de processen in de organisatie. Wij kunnen onderwijsinstellingen helpen met de meest moderne en veelzijdige logistieke oplossingen, zodat zij zich volledig kunnen concentreren op hun kerntaak: het leveren van goed onderwijs. En dat zorgde voor die bijzondere klik met Liesbeth Schöningh. Want wij kunnen met CACI zo geweldig veel betekenen voor het gedachtegoed waar zij voor staat. 

Wil je meer weten over het gedachtegoed van Liesbeth Schöningh? Ze heeft met Toine Schinkel een boek geschreven: Andersom organiseren – doen wat nodig is. ISBN 9789024404766.

Wil je meer weten over wat CACI kan betekenen bij het inrichten en optimaliseren van onderwijslogistiek, bel dan 088 654 35 00 en vraag even naar mij: Susanne Zuurendonk.

 

Amsterdam

De Ruyterkade 7
1013 AA Amsterdam
+31 (0)88 - 654 35 00

Breda

Claudius Prinsenlaan 146 A
4818 CP Breda
+31 (0)88 - 654 34 00

Nieuwsbrief

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief!

CACI maakt gebruik van cookies op haar website, onder meer om uw ervaring op onze website te verbeteren.
Door onze website te gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van deze cookies.
Akkoord